BAM Wonen is één van de grootste spelers op het gebied van verduurzaming van huurwoningen.
Veel onderdelen daarvoor produceert het bedrijf in eigen huis, maar voor (beglaasde) kunststof kozijnen vertrouwt het al vele jaren op Kumij, één van de bedrijven van de VHZ Groep. Waarom, dat vertelt Henry Jongerden, adjunct-directeur Renovatie Concepten.
Er zijn steeds minder woningcorporaties en beleggers die voor een verduurzamingsproject een bestek schrijven en vervolgens in zee gaan met het aannemingsbedrijf dat de laagste prijs offreert. Langzamerhand is het gebruikelijker om een doelstelling te formuleren – bijvoorbeeld: ‘Het woningbezit upgraden naar energielabel A of maximale CO2-reductie’ – en vervolgens de markt uit te dagen daar de beste oplossing voor te leveren. Meestal hoort bij de uitvraag ook de verantwoordelijkheid voor onderhoud en de energieprestatie’, zegt Jongerden
Klant: Henry Jongerden | Adjunct-directeur Renovatie Concepten - BAM Wonen
Er is dus een grote transitie geweest in de bedrijfsvoering ten opzichte van, zeg, vijftien jaar geleden?
‘Dat klopt. Vroeger keken gebouweigenaren voornamelijk naar de investering in het renovatieproject op zich. Tegenwoordig zijn TCO (Total Costs of Ownership) en MPG (MilieuPrestatieGebouwen) leidende uitgangspunten. Wij zijn al heel vroeg volgens deze principes gaan werken en zo hebben we conceptueel renoveren echt op de kaart gezet.
Het traditionele aannemen richtte zich – grof gezegd - op het zo goedkoop mogelijk bouwen van wat de klant wilde hebben. Onze verantwoordelijkheid reikte ook niet verder dan dat. Nu nemen we tot in lengte van jaren het risico op ons voor onderhoud en energieprestatie. In ieder geval voor tien jaar, maar meestal langer.
Dat maakt het in ons eigen belang om naar héél betrouwbare en efficiënte oplossingen te streven. We hebben productontwikkelaars in dienst genomen die alle onderdelen onder de loep nemen en steeds weer verbeteringen doorvoeren. Dat heeft al tot mooie innovaties geleid, bijvoorbeeld een modulair warmte-terugwin-systeem (wtw) met het filterkastje aan de buitenkant van de woning. Zo kun je het filter verwisselen zonder een afspraak te hoeven maken met de bewoner.
Het uitgangspunt van ons moederbedrijf, Koninklijke BAM Groep, is Building a sustainable tomorrow. Daar past dit precies bij: we ontwikkelen ons van renovatiebedrijf naar verduurzamingsbedrijf. Wij zijn koploper, we kunnen dus ook aan opdrachtgevers voorstellen om van hun project een showcase voor een nieuwe vinding te maken. Daar investeren we dan zelf in. We vinden dat we aan de maatschappij verplicht zijn om nieuwe ontwikkelingen in de energietransitie te stimuleren, bijvoorbeeld op het gebied van circulariteit.’
"'Tot in lengte van jaren nemen we het risico op ons voor onderhoud en energieprestatie. Dat maakt het in ons eigen belang om naar héél betrouwbare en efficiënte oplossingen te streven."
Speelt daarin mee dat jullie een eigen maakindustrie hebben? Anders gezegd: dat jullie zélf kunnen innoveren?
‘We hebben inderdaad de schaalgrootte om zelf nieuwe technieken te kunnen ontwikkelen. Bij BAM horen onderdelen als BAM MOB (Modulair Ontwikkelen en Bouwen) dat onder meer de distributiebaan heeft ontwikkeld, een module waarin de leidingen voor verwarming, koeling en brandbestrijding (sprinklers) en de kabelgoten voor elektriciteits- en datakabels zijn opgenomen. Daar maken we natuurlijk dankbaar gebruik van. Zo hebben we op velerlei gebied eigen bedrijven; het past bij BAM om zelf dingen te maken. Maar dat houdt ons zeker niet tegen om samenwerking te zoeken. We zitten er niet rigide in.
Dat brengt ons bij de samenwerking met Kumij: waarom doen jullie de productie van kozijnen dan niét in eigen beheer?
‘Omdat we over de partijen waar we nu mee samenwerken behoorlijk tevreden zijn! Er is voor ons geen aanleiding het anders te doen. En we willen ook focus aanbrengen. We zijn ook een managementbedrijf dat probeert slimme dingen te verzinnen en dan samen met partijen te versnellen. Met sommige partijen werken we al 25 jaar samen.’
Kun je een voorbeeld noemen van wat de samenwerking met Kumij jullie brengt?
‘Op een betrouwbaar partnerschap kun je innovatie bouwen. Een voorbeeld: wij zetten sterk in op gedigitaliseerde planvorming. Maar als wij een project digitaal voorbereiden en we komen er op de markt achter dat partijen alleen analoog kunnen werken, dan kunnen we nooit snelheid maken met onze ambitie om koploper in verduurzamen te zijn. Als je met vaste partners werkt, kun je die uitdagen – en hen ook helpen - om méé te gaan in die ontwikkeling. Wij geloven dat dat op lange termijn echt veel meer oplevert, dan wanneer je steeds zoekt naar de laagste offerte.
Zeker in de huidige markt ben ik blij dat we met vaste partners werken. Het is een tijd van enorme prijsstijgingen, maar wij kunnen nog altijd onze projecten opleveren binnen de bandbreedte die wij met de klanten afspreken. En dat lukt ons, omdat partners als Kumij hun afspraken nakomen op het gebied van prijzen, levertijden et cetera. Alles bij elkaar is het die betrouwbaarheid die klanten aantrekt. En het product zelf natuurlijk.’
"Als je met vaste partners werkt, kun je die uitdagen – en hen ook helpen - om méé te gaan in die ontwikkeling."
Kun je dáárover nog iets meer over vertellen?
‘Wij bieden, kort gezegd, complete verduurzamingspakketten om een bepaald doel te bereiken, bijvoorbeeld label A, B, nul-op-de-meter of een specifieke netto warmtevraag. Afhankelijk van wat hij wil, coördineren we het hele traject van ontwikkeling tot uitvoering, inclusief zaken als vergunningen en bewonersparticipatie. Bij renovatieprojecten in de sociale huursector geldt dat je pas kunt beginnen als 70 procent van de bewoners instemt met de plannen. Wij zeggen: beste klant, wíj zorgen ervoor dat die bewonersinstemming er komt! En anders ligt de rekening bij ons. No cure, no pay dus. We zijn een van de weinige partijen die dat doen. Het is dus in ons belang dat we iets ontwikkelen dat de mensen graag willen hebben! En dat we heel goed communiceren hoe de verbouwing zal verlopen, met zo min mogelijk overlast. En daar zijn we goed in: in 95 procent van de gevallen halen we de participatie.’
Waar zit hem dat in?
‘Een goed concept aanbieden én daar heel helder over communiceren. Nul-op-de-meter bijvoorbeeld is zowel technisch als financieel-administratief best een complex product. Er hoort energiemonitoring bij, er komt een inkomstenstroom op gang, de energieprestatievergoeding. Dat kan zowel eigenaars als huurders afschrikken. Maar als je het afpelt en zegt: ‘Beste huurder, dit is uw energierekening nu, wij garanderen u dat u er niet op achteruit gaat’, dan is het verhaal al een stuk eenvoudiger. In de praktijk zorgen we ervoor dat een woning méér energie teruglevert dan er verbruikt wordt, zodat we nooit in de contractsituatie terechtkomen waarin we een vergoeding moeten uitkeren. We zien dat bewoners er gemiddeld 200 euro per jaar op vóóruit gaan. Dat is voor de doelgroep, veelal mensen met lage inkomens, een mooi resultaat.’
"Bij de eerste projecten hoorde een onderhoudstermijn van veertig jaar. Kunststof heeft veel minder onderhoud nodig dan hout, dus per saldo is dat een betere investering."
In al jullie concepten is kunststof het uitgangspunt voor de kozijnen. Waarom die keuze?
‘Bij de eerste projecten hoorde een onderhoudstermijn van veertig jaar. Kunststof heeft veel minder onderhoud nodig dan hout, dus per saldo is dat een betere investering. Daar komt bij dat destijds bij hout nauwelijks werd gekeken naar de energieprestatie. Inmiddels is de houtindustrie daar wel meer mee bezig. En dat is alleen maar goed. Nederland staat voor een gigantische bouw- en verduurzamingsopgave, er is genoeg werk voor iedereen. Waar het om gaat is dat we elkaar sterker maken om zowel de snelheid als de kwaliteit omhoog te krijgen.”
Wat is jullie bedrage daaraan? En wat is de rol van Kumij daarbij?
‘Wij koersen op digitalisatie, robotisering en industrialisering. Daar blijven we op innoveren. Het overgrote deel van de verduurzamingsprojecten begint inmiddels met het digitaal inmeten van de woningen, waarna in de BAM-fabriek de nieuwe gevels en dakconstructies exact op maat worden gemaakt. Ons uiteindelijke doel is dat we maar héél kort in de wijk zijn. Dat is plezieriger voor de bewoners én we kunnen meer snelheid maken.
We stellen onze co-makers – dus ook Kumij - de ambitieuze vraag om daarin mee te gaan. In die zin is casco-ready aanleveren van kozijnen een gouden greep. Wat mij betreft worden uiteindelijk alle kozijnen beglaasd en al afgeleverd in de fabriek. Op een bouwplaats zijn er altijd logistieke vraagstukken op gebied van ruimte, verkeer, veiligheid. Maar wat ook belangrijk is: kozijnen plaatsen is best zwaar werk. Hoeveel mooier is het dan als je dat direct in de fabriek kunt laten doen, door een robot? We willen gewoon heel gave dingen maken waar mensen gelukkig van worden en waar geen al te zware arbeid voor nodig is. En al die producten moeten uiteindelijk circulair zijn en ook het bouwproces zélf moet het milieu zo min mogelijk belasten.’
Wij zijn daar ook volop mee bezig. Hoe kun je kozijnen en glas wél goed beschermen, maar met zo min mogelijk materiaal? En kan dat ook herbruikbaar materiaal zijn? Kortom: hoe minimaliseren we onze afvalstroom? Dat was eerst bijzaak, maar inmiddels is het een onderdeel van het primaire proces.
‘We werken op sommige bouwplaatsen inmiddels zonder afvalcontainers. Alle co-makers moeten hun eigen verpakkingsmaterialen en restanten zelf weer meenemen. Dat helpt bij de cultuuromslag. Als jij als monteur met een bus vol plastic terugkomt omdat je dat niet weg kon gooien op de bouw, dan word je je pas echt bewust van hoeveel afval je eigenlijk creëert. Dán komt het echt tussen de oren dat het anders moet. En anders gaat je baas er wel mee aan de slag, omdat die met de afvoerkosten zit.’